1 Τίτλος Διδακτικού Σεναρίου

Τάσος, το σαλιγκάρι, Α΄δημοτικού

2 Εμπλεκόμενες Γνωστικές περιοχές

Γλώσσα, Αισθητική Αγωγή

Ή

Το σενάριο μάθησης απευθύνεται σε μαθητές της Β΄ Τάξης του Δημοτικού Σχολείου. Είναι η 14η ενότητα «Τα γενέθλια της Χαράς» στη Γλώσσα (σελ.64 στο Βιβλίο Μαθητή & σελ.17,18 και 19 στο Τετράδιο Εργασιών).

Το σενάριο μάθησης μπορεί να συσχετιστεί με το μάθημα της Αισθητικής Αγωγής.

3 Προαπαιτούμενες γνώσεις των μαθητών

Όσον αφορά το γνωστικό αντικείμενο ουσιαστικά δεν απαιτούνται οι προϋπάρχουσες γνώσεις των μαθητών, καθώς τα παιδιά της πρώτης δημοτικού σ’ αυτό το στάδιο είναι ακόμα στη διαδικασία αποκόμισης των βασικών τους γνώσεων.

Ή

Έχουν εξοικειωθεί με τη διαχρονική πλευρά της γλώσσας στο βαθμό που αυτή αντανακλάται στη συγχρονική διάστασή της, με την παραγωγή γραπτού και προφορικού λόγου και με την γραπτή έκφραση ως αναφορά τον επικοινωνιακό στόχο. Ξέρουν να χρησιμοποιούν τη γλώσσα ως κώδικα επικοινωνίας, να κατανοούν τη σημασία και ως πρόθεση το περιεχόμενο κάθε είδους λόγου με τον οποίο έρχονται σε επαφή και τέλος να χρησιμοποιούν τα γλωσσικά μέσα, με τρόπο, ώστε να παράγουν λόγο αποτελεσματικό και κατάλληλο για κάθε ειδική περίσταση επικοινωνίας. Παράλληλα αισθητοποιούν με πρακτικό και παιγνιώδη τρόπο την έννοια της γλωσσικής δομής, αναγνωρίζουν, χρησιμοποιούν σωστά, διαβάζουν και γράφουν τα αριθμητικά ως αναφορά τον λεξικογραμματικό στόχο.

  • Έχουν εξοικειωθεί με τη συσκευή κατάδειξης (ποντίκι).
  • Βρίσκουν με ευχέρεια τα γράμματα στο πληκτρολόγιο.
  • Επίσης, έγινε και η εκμάθηση των λογισμικών  που θα χρησιμοποιήσουμε για την υλοποίηση του διδακτικού μας σεναρίου.

4  Στόχοι του εκπ/κου σεναρίου

Α Ως προς το γνωστικό αντικείμενο

Οι μαθητές επιδιώκεται να:

α) Γράφουν και να αναγνωρίζουν μέσα σε λέξεις το γράμμα Σ,σ,ς

β) Αναλύουν και να συνθέτουν τη λέξη σαλάτα

Β Ως προς τη χρήση των νέων τεχνολογιών

Οι μαθητές επιδιώκεται να:

α) Χειρίζονται εκπαιδευτικά λογισμικά

β) Κατασκευάζουν εννοιολογικούς χάρτες

γ) Βάζουν στη σωστή σειρά τις συλλαβές για να φτιάξουν μία λέξη σε λογισμικά ηλεκτρονικής αξιολόγησης (Hot Potatoes)

δ) Αναπτύξουν ομαδοσυνεργατικές μορφές δράσης

ε) Γίνεται ελκυστικότερη η διαδικασία της διδασκαλίας

στ) Να υιοθετήσουν θετική στάση ως προς τη χρήση και τη χρησιμότητα του Η/Υ στη μαθησιακή διαδικασία.

Γ Ως προς τη μαθησιακή διαδικασία

Οι μαθητές να:

α) Γράψουν, να σχεδιάσουν και να αναγνωρίζουν το γράμμα Σ,σ,ς

β) Συνθέσουν το βιβλίο του γράμματος

γ) Αναπτύξουν ομαδικό πνεύμα και δεξιότητες συνεργασίας

δ) Εκφράσουν την καλλιτεχνική τους οπτική

ε) Να αναπτύξουν κριτική σκέψη.

Στ) Να μάθουν να συνεργάζονται και να συνομιλούν εποικοδομητικά μέσα στα πλαίσια της αμοιβαιότητας και του σεβασμού του άλλου.

5 Κατηγορία λογισμικού – συνδυασμός κατηγοριών λογισμικού

 

6  Εκτιμώμενη διάρκεια

4 Διδακτικές ώρες

7 Οργάνωση της Τάξης

  • Η οργάνωση της τάξης έχει ως βασική μορφή της την εργασία σε ομάδες, η οποία είναι καθαρά μαθητοκεντρική μορφή διδασκαλίας και πραγματοποιείται μέσα σε πλαίσια συλλογικής δράσης των μαθητών. Βασικό συστατικό στοιχείο αποτελεί η ενεργός συμμετοχή όλων των μελών των ομάδων στα πλαίσια της επικοινωνιακής προσέγγισης.

Πιο συγκεκριμένα, οι μαθητές σχηματίζουν 5 ομάδες των τεσσάρων ατόμων, σύνολο μαθητών 20. Η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία αποτελεί βασικό σχήμα πάνω στο οποίο μπορούν να αναπτυχθούν και να λειτουργήσουν οι περισσότερες από τις ενεργητικές-συμμετοχικές τεχνικές. Η ανταλλαγή απόψεων σε μία μικρή ομάδα ενισχύει την αμοιβαία κατανόηση και τη συνοχή της ομάδας και συνεισφέρει στην καλλιέργεια ικανοτήτων ανοικτής επικοινωνίας και συνεργασίας (Ματσαγγούρας,1998).

Υλικοτεχνική υποδομή

Η διδασκαλία της ενότητας θα εφαρμοστεί στην τάξη, όπου έχει διαμορφωθεί μία «γωνιά υπολογιστή». Στην αρχή της διδακτικής ώρας, για την εισαγωγή των μαθητών στο καινούριο μάθημα, καθώς και στο στάδιο της εμπέδωσης για την προβολή των φύλλων εργασίας, θα βοηθούσε η χρήση ενός βιντεοπροβολέα.

Στον Η/Υ που θα χρησιμοποιηθεί, θα υπάρχουν εγκατεστημένα:

  • Το λογισμικό αισθητικής έκφρασης και ανάπτυξης δημιουργικότητας Tux Paint, για τη δημιουργία τού βιβλίου τού γράμματος.
  • Το λογισμικό ηλεκτρονικής αξιολόγησης Hot Potatoes, με το οποίο θα δημιουργήσουμε ασκήσεις αξιολόγησης, για να διαπιστώσουμε αν οι μαθητές μπορούν να συνθέσουν τη λέξη σαλάτα
  • Το ελεύθερης χρήσης λογισμικό εννοιολογικής χαρτογράφησης Kidspiration (δοκιμαστική έκδοση), με το οποίο θα δημιουργήσουμε ένα χάρτη με λέξεις που ξεκινούν από το γράμμα Σ,σ,ς.
  • Το κλειστού τύπου λογισμικό, Εξάσκησης και Πρακτικής, Γλώσσας Α΄-Β΄Δημοτικού, για να έχουμε μία ανατροφοδότηση σχετικά με όσα διδάχθηκαν στην ενότητα

 

8 Διδακτικές προσεγγίσεις και στρατηγικές ( πριν τις δραστηριοτητες )

  • Το λογισμικό αισθητικής έκφρασης και ανάπτυξης δημιουργικότητας Tux Paint, για τη δημιουργία τού βιβλίου τού γράμματος.
  • Το λογισμικό ηλεκτρονικής αξιολόγησης Hot Potatoes, με το οποίο θα δημιουργήσουμε ασκήσεις αξιολόγησης, για να διαπιστώσουμε αν οι μαθητές μπορούν να συνθέσουν τη λέξη σαλάτα
  • Το ελεύθερης χρήσης λογισμικό εννοιολογικής χαρτογράφησης Kidspiration (δοκιμαστική έκδοση), με το οποίο θα δημιουργήσουμε ένα χάρτη με λέξεις που ξεκινούν από το γράμμα Σ,σ,ς.
  • Το κλειστού τύπου λογισμικό, Εξάσκησης και Πρακτικής, Γλώσσας Α΄-Β΄Δημοτικού, για να έχουμε μία ανατροφοδότηση σχετικά με όσα διδάχθηκαν στην ενότητα
  1. Θεωρητική προσέγγιση

Το σενάριο βασίζεται στην εποικοδομητική θεώρηση, όπου οι μαθητές συμμετέχουν ενεργά στη δόμηση δικών τους νοημάτων, δηλαδή δρουν, συνεργάζονται, εκτελούν δραστηριότητες, παίρνουν πρωτοβουλίες, λαμβάνουν μέρος σε συζητήσεις, παίρνουν αποφάσεις και σκέφτονται γι’ αυτά που κάνουν. Έτσι με την ενεργό μάθηση οι μαθητές κατανοούν καλύτερα, διατηρούν τη γνώση περισσότερο χρόνο και απολαμβάνουν το μάθημα. Ο δάσκαλος ενεργεί ως διευκολυντής της μάθησης. Επίσης, αξιοποιείται η θεωρία της ανακαλυπτικής μάθησης του Brunner, σύμφωνα με την οποία οι μαθητές ανακαλύπτουν τη γνώση μέσα από ερευνητικές και ανακαλυπτικές διαδικασίες, εμβαθύνουν σταδιακά στο αντικείμενο για ν’ ανακαλύψουν τις θεμελειώδεις αρχές και σχέσεις που διέπουν τα επιμέρους στοιχεία. Η ιδέα της σταδιακής ανακάλυψης της γνώσης μπορεί να αποτελέσει σημαντικό κίνητρο για το μαθητή, τον οποίο ο εκπαιδευτικός μπορεί να βοηθήσει ή και να καθοδηγήσει ακόμη (καθοδηγούμενη ανακάλυψη). Ο δάσκαλός δεν παρέχει έτοιμες γνώσεις στους μαθητές, αλλά δημιουργεί προβληματικές καταστάσεις που ωθούν στην ανακάλυψη της γνώσης.

  1. Μεθοδολογική προσέγγιση

Ως μέθοδο διδασκαλίας προτείνεται η παραδοσιακή-δασκαλοκεντρική κατά την προετοιμασία και ενημέρωση της τάξης και η ομαδοσυνεργατική-κατευθυνόμενη διερεύνηση για τη διεξαγωγή των δραστηριοτήτων και την τελική παρουσίασή τους κατά την οποία οι μαθητές ακολουθούν συγκεκριμένες διδακτικές υποδείξεις του εκπαιδευτικού και εμπλέκονται σε διερευνητικές και συνεργατικές δραστηριότητες.

Προτείνεται δηλαδή, η εφαρμογή ενός μεικτού κατευθυνόμενου ερευνητικού/ανακαλυπτικού μοντέλου διδασκαλίας, όπου ο εκπαιδευτικός ωθεί ουσιαστικά τους μαθητές στο να ερευνήσουν και να ανακαλύψουν νέα δεδομένα (Βλ. θεωρία J. Piaget & Vygotsky σχετικά με το δομικό εποικοδομητισμό και τον κοινωνικό εποικοδομητισμό αντίστοιχα).

Η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία αποτελεί βασικό σχήμα πάνω στο οποίο μπορούν να αναπτυχθούν και να λειτουργήσουν οι περισσότερες από τις ενεργητικές-συμμετοχικές τεχνικές. Ο ρόλος του δασκάλου μέσα σε αυτό το πλαίσιο αποκτά καθοδηγητικό, διαμεσολαβητικό, συμβουλευτικό και υποστηρικτικό χαρακτήρα. Ενεργεί όχι ως απλός φορέας γνώσεων, αλλά περισσότερο ως συντονιστής ενεργητικών και συμμετοχικών μαθησιακών ενεργειών.

Η ομαδοσυνεργατικότητα αποτελεί άριστο πλαίσιο για την ανάπτυξη της δημιουργικότητας, της κριτική σκέψης αλλά και της συναισθηματικής ανάπτυξης του μαθητή. Το αντικείμενο εργασίας είναι κοινό για όλες τις ομάδες. Επιπλέον, βελτιώνει τις σχέσεις μεταξύ του δασκάλου και των μαθητών όσο και τις διατομικές σχέσεις μεταξύ των μαθητών. Οι μαθητές κάθε ομάδας εργάζονται εναλλάξ με το φύλλο εργασίας και τον Η/Υ.

  1. Διδακτική προσέγγιση με ΤΠΕ

Η χρήση των ΤΠΕ με την καθοδήγηση του διδάσκοντα στο σενάριό μας μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην επίτευξη των διδακτικών στόχων του μαθήματος. Αυτό γίνεται κυρίως με τη δυνατότητα που δίνει ο Η/Υ:

α) για μεγαλύτερη «αισθητοποίηση» της διδασκόμενης ενότητας στη Γλώσσα. Αυτό συντελείται με τη δυνατότητα που δίνουν τα κατάλληλα ψηφιακά εργαλεία, να ωθούν τους μαθητές στο να δρουν, να αναπτύσσουν επιχειρήματα, να πράττουν, να ενεργούν, να συζητούν ομαδικά και έτσι να οικοδομούν, να οικειοποιούνται και να κατακτούν τη γνώση,

β) τη δυνατότητα για βαθύτερη και πολύπλευρη κατανόηση του μαθησιακού αντικειμένου και

γ) με τη δυνατότητα που δίνει για ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, μέσα από δραστηριότητες που ενεργοποιούν το μαθητή και τον ωθούν στη συνεργασία με τους συμμαθητές του.